Prawo PL - Profesjonalny portal prawny

Resort chce poprawić nadzór pedagogiczny

Po niespełna trzech latach od ustanowienia nowego systemu nadzoru pedagogicznego MEN zdecydował się na pierwsze zmiany. - Zebrane w trakcie stosowania rozporządzenia doświadczenia i opinie pozwalają podjąć działania mające na celu usprawnienie ewaluacji zewnętrznej oraz zwiększenie szans na jakościowy rozwój szkół i placówek - przekonuje resort.

Ewaluacja zewnętrzna w zakresie wymagań, a nie obszarów

Najwięcej ma się zmienić w zasadach i terminach przeprowadzania ewaluacji. Ewaluacja to jedna z podstawowych form sprawowania nadzoru pedagogicznego. Pod tym pojęciem należy rozumieć praktyczne badanie oceniające, przeprowadzane w szkole lub placówce. W zależności od podmiotu dokonującego oceny wyróżniamy ewaluację: zewnętrzną i wewnętrzną. Pierwszą przeprowadza organ sprawujący nadzór pedagogiczny (kurator oświaty), drugą – dyrektor szkoły lub placówki. Ewaluacja zewnętrzna może przybrać dwie formy: ewaluacji całościowej lub problemowej.

Obecnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami rozp. MEN z dn. 07.10.2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. Nr 168, poz. 1324), w ramach ewaluacji zewnętrznej bada się stopień spełniania wszystkich lub wybranych wymagań w zakresie tylko jednego z czterech obszarów wyodrębnionych w rozporządzeniu. Te obszary to:

1)  efekty działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki;

2)  procesy zachodzące w szkole lub placówce;

3)  funkcjonowanie szkoły lub placówki w środowisku lokalnym, w szczególności w zakresie współpracy z rodzicami uczniów;

4)  zarządzanie szkołą lub placówką.

Procedura wygląda następująco: najpierw dokonuje się wyboru obszaru, który ma zostać poddany ewaluacji, a następnie – konkretnych wymagań, których spełnianie będzie podlegać ocenie.

W przygotowanej nowelizacji MEN proponuje inne podejście – rezygnację z podziału na obszary i przełożenie akcentu na wymagania. Zdaniem resortu grupowanie wymagań w obszary nie pozwala uzyskać pełnego obrazu szkoły (placówki) w zakresie będącym przedmiotem oceny. Potrzebna jest zmiana umożliwiająca przeprowadzanie ewaluacji w zakresie wynikającym z wymagań wyodrębnionych dla poszczególnych typów szkół i placówek. Wymagania te, doprecyzowane i na nowo sformułowane, zawiera nowy załącznik do rozporządzenia. Zdaniem MEN „tak określone wymagania pozwolą przekazywać szkołom bardziej precyzyjną informację o pożądanym sposobie zarządzania, o kompetencjach i stylu pracy oczekiwanym od nauczycieli”.
Jednocześnie resort na nowo określił te wymagania, w przypadku których ustalenie poziomu E skutkuje poleceniem dyrektorowi szkoły lub placówki publicznej opracowania programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania lub wydaniem szkole (placówce) niepublicznej polecenia zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.o.

Inne proponowane rozwiązania

Poza wyżej wspomnianą fundamentalną zmianą w sposobie prowadzenia ewaluacji zewnętrznej nowelizacja przewiduje szereg innych ważnych rozwiązań mających zwiększyć efektywność tej formy sprawowania nadzoru pedagogicznego. MEN proponuje zmiany m.in. w zakresie terminów, harmonogramu i czasu prowadzenia ewaluacji.

⇒ Dodatkowe informacje w planie nadzoru pedagogicznego

Organ sprawujący nadzór pedagogiczny opracowuje na każdy rok szkolny plan nadzoru pedagogicznego. Nowelizacja przewiduje, że w planie tym znajdą się również informacje o liczbie ewaluacji całościowych i problemowych oraz o liczbie planowanych kontroli.

⇒ Zmiana terminu rozpoczęcia ewaluacji będzie możliwa

O zamiarze przeprowadzenia planowej ewaluacji zewnętrznej i jej zakresie organ sprawujący nadzór pedagogiczny ma obowiązek zawiadomić dyrektora szkoły lub placówki oraz organ prowadzący. Musi to zrobić w terminie 30 dni przed planowanym rozpoczęciem ewaluacji. Organ nie ma możliwości zmiany terminu rozpoczęcia ewaluacji – jeśli rozchoruje się pracownik odpowiedzialny za jej przeprowadzenie, organ nie ma innego wyjścia jak wyznaczyć kolejny termin i odczekać przepisowe 30 dni. Skutkiem są opóźnienia w realizacji planu nadzoru pedagogicznego. By im zapobiec, MEN proponuje wprowadzenie zapisu, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach organ sprawujący nadzór pedagogiczny będzie mógł rozpocząć ewaluację w terminie późniejszym, nie dłuższym niż 14 dni od upływu terminu wynikającego z zawiadomienia – pod warunkiem, że powiadomi o tej zmianie zainteresowanych: dyrektora i organ prowadzący.

⇒ Ile potrwa ewaluacja?

Ewaluacja zewnętrzna nie może zakłócać pracy szkoły lub placówki. Wszystkie czynności z nią związane nie powinny trwać dłużej niż 5 dni roboczych w ciągu kolejnych dwóch tygodni. MEN chce uzupełnić te regulacje o przepis, który ułatwi przeprowadzanie ewaluacji w szkołach zawodowych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach czynności związane z ewaluacją nie powinny trwać dłużej niż 5 dni roboczych w ciągu kolejnych trzech tygodni. W szkołach zawodowych, w których uczniowie odbywają praktyki, okres dwóch tygodni to za mało, by dokonać ewaluacji, zwłaszcza że w procesie tym uczestniczą także sami uczniowie.

⇒ Kiedy zakończy się ewaluacja?

Projektowane przepisy mają precyzyjnie określić dzień zakończenia ewaluacji zewnętrznej – będzie nim dzień, w którym organ sprawujący nadzór pedagogiczny lub kurator oświaty przekaże dyrektorowi szkoły lub placówki, organowi prowadzącemu szkołę lub placówkę oraz radzie rodziców raport z przeprowadzonej ewaluacji. Przekazanie raportu wskazanym organom nastąpi nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia jego sporządzenia. Ciekawym, zupełnie nowym rozwiązaniem jest zaliczenie rady rodziców do organów, które mają prawo zapoznać się z raportem z ewaluacji.

Ile czasu na sporządzenie raportu?

Resort zamierza też określić maksymalny czas niezbędny na sporządzenie raportu. W przypadku raportu z ewaluacji całościowej – będzie to nie więcej niż 25 dni roboczych liczonych od dnia rozpoczęcia czynności w szkole lub placówce. W przypadku ewaluacji problemowej – odpowiednio, 20 dni roboczych.

Raport określi termin kolejnej ewaluacji

Zespół lub osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie ewaluacji zewnętrznej sporządza raport z ewaluacji. W razie ustalenia, że szkoła lub placówka spełnia badane wymagania w stopniu E, w raporcie znajdzie się również informacja o terminie przeprowadzenia następnej ewaluacji.

Nowe terminy sporządzania protokołu kontroli

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami protokół kontroli sporządza się w terminie 7 dni od dnia zakończenia kontroli. W projekcie nowelizacji MEN proponuje dwa terminy: krótszy, 3-dniowy – dla protokołu z kontroli planowej, i dłuższy, 7-dniowy – dla protokołu z kontroli doraźnej. Oba terminy mają być liczone od dnia zakończenia czynności kontroli. Skrócenie czasu zaprotokołowania kontroli planowej resort uzasadnia możliwością skorzystania z gotowych dokumentów – arkusze kontroli, zatwierdzone przez MEN, są dostępne na platformie nadzoru pedagogicznego. Nowością będzie też określanie w protokole kontroli terminów realizacji zaleceń, za ich wykonanie odpowiada dyrektor szkoły lub placówki.

Zakres czynności podejmowanych w ramach ewaluacji

Resort chce precyzyjnie określić działania podejmowane w ramach ewaluacji zewnętrznej. Zaprojektowany specjalnie w tym celu przepis do czynności niezbędnych do zapewnienia właściwego przebiegu ewaluacji zalicza:

  • uzgodnienie z dyrektorem szkoły lub placówki przebiegu ewaluacji i podejmowanych w jej ramach czynności,
  • uzyskanie od dyrektora szkoły lub placówki informacji o pracy szkoły lub placówki,
  • zapewnienie uczestnikom ewaluacji jawności procedur, kryteriów ewaluacji, stosowanych narzędzi oraz wyników i wniosków z ewaluacji,
  • dokumentowanie czynności ewaluacji.

Za przeprowadzenie ww. czynności odpowiedzialni będą zespół lub osoba przeprowadzająca ewaluację. Zebrane w jej toku dokumenty potwierdzające przebieg i wyniki będą stanowić dokumentację ewaluacji.

Jeżeli w szkole nie ma rady pedagogicznej…

Rada pedagogiczna bierze istotny udział w sprawowaniu nadzoru pedagogicznego. W przypadku ewaluacji zewnętrznej organ ten zapoznaje się z zakresem i harmonogramem ewaluacji, a następnie z wynikami i wnioskami z niej wynikającymi. W ramach ewaluacji wewnętrznej rada pedagogiczna zapoznaje się z planem nadzoru pedagogicznego opracowanym na dany rok szkolny oraz z wynikami i wnioskami wynikającymi z tego nadzoru.

Problem w tym, że obecnie obowiązujące przepisy, przyznając radzie pedagogicznej prawo do bycia informowaną w ww. sprawach, pomijają zupełnie szkoły i placówki, w których organu tego nie powołano. To przeoczenie należy, zdaniem MEN, usunąć. Resort proponuje zapisy, zgodnie z którymi w szkołach i placówkach, w których nie działa rada pedagogiczna, ww. informacje przedstawiane będą na zebraniu dyrektora, nauczycieli i osób niebędących nauczycielami, którzy realizują statutowe zadania szkoły lub placówki. W razie braku rady pedagogicznej stanowisko wobec wniosków i wyników z ewaluacji przedstawi zespołowi lub osobie przeprowadzającej ewaluację zewnętrzną dyrektor szkoły lub placówki.

Monitorowanie pracy szkół i placówek

Resort zamierza umożliwić osobom wykonującym w szkole lub placówce czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego monitorowanie pracy szkoły lub placówki w zakresie ustalonym na dany rok szkolny przez MEN w podstawowych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa. Wiedza ta ma wspomóc kuratoria oświaty w analizie i ocenie danego obszaru pracy szkół i placówek, a także ułatwić im planowanie działań na kolejne lata szkolne. Skorzysta z niej również sam resort, odpowiedzialny za prowadzenie polityki oświatowej państwa.

Małgorzata Tabaszewska

Wszystkie prawa zastrzeżone © GCP Instytut Doskonalenia Wiedzy Prawno - Ekonomicznej 2013

Top Desktop version