Prawo PL - Profesjonalny portal prawny

Umarzanie zaległych składek

 

Przesłanki umożliwiające umorzenie należności

Zgodnie z art. 28 ust. 1 s.u.s. należności z tytułu składek ubezpieczeniowych mogą być umarzane przez ZUS:

  • w całości lub
  • w części.

W art. 30 s.u.s. zawarto istotne ograniczenie w możliwości umarzania składek ubezpieczeniowych, a mianowicie gdy płatnik zatrudniał pracowników (ubezpieczonych) umorzenie należności z tytułu składek może dotyczyć jedynie należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika składek.

W przypadku gdy płatnik nie zatrudnia pracowników (ubezpieczonych) i jest zobowiązany do opłacania składek tylko za siebie, należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości.

Na mocy art. 28 ust. 2 s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadkach ich całkowitej nieściągalności.

Całkowita nieściągalność, będąca przesłanką do umorzenia przez ZUS należności składkowych, zachodzi gdy:

  • dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawione ruchomości nie podlegają egzekucji albo pozostawione przedmioty codziennego użytku domowego nie przekraczają wartości trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
  • sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w ustawie z dn. 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535, z późn. zm.),

  • nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku:

– majątku, z którego można egzekwować należność,
– małżonka,
– następców prawnych,
– możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

  • nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
  • wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

  • naczelnik urzędu skarbowego lub komornik stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
  • jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Decyzja o umorzeniu zaległych należności składkowych może zostać podjęta przez ZUS, gdy zaistnieje przynajmniej jedna z ww. przyczyn.

Umorzenie składek powoduje jednocześnie umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 s.u.s.).

Wyjątkowo możliwe jest umorzenie zaległych składek, pomimo że nie występuje ich całkowita nieściągalność (art. 28 ust. 3a s.u.s.).

Regulacja nin. dotyczy wyłącznie ubezpieczonych będących płatnikami składek (np. osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, twórców i artystów, prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu).

Jednostka ZUS dokonując takiego umorzenia kieruje się ważnym interesem osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanem finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady zastosowania omawianej ulgi określono w rozp. MGPiPS z dn. 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Na podstawie § 3 ust. 1 wymienionego rozp. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Sytuacje takie zachodzą w szczególności w przypadku:

  • gdy opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
  • poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia pozarolniczej działalności,

  • przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Zgodnie z § 3 ust. 2 cyt. rozp. za rodzinę, o której mowa w pierwszej z ww. sytuacji, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby, spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające ze zobowiązanym w faktycznym związku.

Procedura umorzenia

Wniosek o udzielenie ulgi polegającej na umorzeniu składek płatnik składa w oddziale lub w inspektoracie ZUS prowadzącym rozliczenia tego płatnika. Wniosek ten płatnik składa osobiście lub za pośrednictwem poczty.

Zakres dodatkowej dokumentacji – wymaganej od danego dłużnika – ustala indywidualnie ZUS, po złożeniu przez dłużnika wniosku o umorzenie należności. Płatnik ma obowiązek złożyć również wszystkie dokumenty związane z procedurą uzyskania pomocy publicznej – zgodnie z wymogami opisanymi w pkt 3 nin. rozdz.

Wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ZUS rozpatruje w terminie do 2 miesięcy od dnia wpływu takiego wniosku.

O umorzeniu (lub odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ZUS rozstrzyga w drodze decyzji.

Dyspozycja zawarta w art. 28 ust. 1 s.u.s. wyraźnie stanowi, że ZUS posiada to prawo, wskazując jednocześnie na brak takiego obowiązku, nawet jeżeli płatnik spełni wszystkie warunki konieczne do umorzenia składek i uzyskania pomocy publicznej.

Potwierdzenie nin. stanu prawnego znalazło odzwierciedlenie w wyroku SN z dn. 06.06.2004 r. stanowiącym, iż ZUS może odmówić umorzenia należności z tytułu składek również w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, o której mowa w przywołanym powyżej art. 28 ust. 3 pkt 2 s.u.s. (uchwała SN z dn. 06.05.2004 r., II UZP 6/04).

Od decyzji w sprawach o umorzenie – zgodnie z art. 83 ust. 4 s.u.s. – nie przysługuje odwołanie do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 127 § 3 ustawy z dn. 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) dłużnik może wystąpić do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wniosek nin. składa się we właściwym miejscowo oddziale ZUS.

Na decyzję wydaną w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dłużnik może – zgodnie z art. 52 i 53 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) – w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem właściwego miejscowo oddziału ZUS.

Wszystkie prawa zastrzeżone © GCP Instytut Doskonalenia Wiedzy Prawno - Ekonomicznej 2013

Top Desktop version